Kripto Sözlüğü

Şifre dışında ikinci bir doğrulama katmanı; borsa hesapları için en temel savunma hattı.

Özel anahtarınızdan matematiksel olarak türetilen, herkesin görebildiği ve size para gönderilecek adres.

Henüz kapatılmamış türev kontratların toplam büyüklüğü; piyasadaki "çalışan para"nın ölçüsü.

Projelerin tokenlarını ücretsiz dağıtması; genelde erken kullanıcıları ödüllendirmek veya pazarlama için yapılır.

Koşullar sağlandığında kendiliğinden çalışan, blok zincirine yazılmış program.

Bitcoin dışındaki tüm kripto paraların genel adı; "alternatif coin" ifadesinden gelir.

Aynı varlığın farklı piyasalardaki fiyat farkından risksiz benzeri getiri sağlama; kriptoda borsa arası ve fonlama arbitrajı yaygın.

Tüm zamanların en yüksek (ATH) ve en düşük (ATL) fiyat seviyeleri.

Piyasayı tek başına oynatabilecek büyüklükte varlık tutan büyük cüzdanlar/kurumlar.

2009'da Satoshi Nakamoto takma adlı kişi/ekip tarafından geliştirilen, merkezi otoritesi olmayan ilk kripto para ve blok zinciri ağı.

İşlemlerin kriptografik olarak birbirine bağlanmış, dağıtık ve değiştirilemez "bloklar" halinde tutulduğu dijital kayıt teknolojisi.

Boğa (bull) piyasası yükseliş rejimi, ayı (bear) piyasası düşüş rejimi; kriptoda döngüler sert geçer.

Varlıkları bir blok zincirinden diğerine taşıyan protokoller; tarihte en büyük hack hedeflerinden.

Binance, Bybit, BtcTurk gibi aracı borsalar; varlık custody'si borsadadır.

Coin kendi blok zincirine sahipken (BTC, ETH), token mevcut bir zincirin üzerine inşa edilir (USDT-ERC20, UNI).

Kuralları akıllı sözleşmeyle yazılı, kararların token sahiplerinin oyuyla alındığı merkeziyetsiz örgüt.

Zamanlamaya çalışmadan, düzenli aralıklarla sabit tutarla alım yapma stratejisi.

Bankasız finans: akıllı sözleşmelerle çalışan borç verme, takas ve türev protokollerinin toplamı.

Merkeziyetsiz borsa: varlıkları cüzdanınızda tutarak akıllı sözleşmeyle takas ettiğiniz platform (Uniswap vb.).

Kendi araştırmanı kendin yap: hiçbir tavsiyeyi doğrulamadan işlem temeli yapmama ilkesi.

Aktif alım (bid) ve satım (ask) emirlerinin fiyat-miktar listesi; piyasanın derinlik fotoğrafı.

Tüm tokenlar (kilitli dahil) piyasada olsaydı hesaplanacak toplam değer.

Kaçırma korkusu: hızlı yükselen varlığa plansız atlama dürtüsü; en pahalı duygusal hatadır.

Perpetual vadeli fiyatını spota sabitlemek için long/short arasında 8 saatte bir ödenen periyodik ödeme.

Blok zinciri protokolünde yapılan değişiklik; kurallara uyumlu (soft) veya zinciri ikiye bölen (hard) olabilir.

Korku-şüphe-panik yayma: doğrulanmamış olumsuz haberlerle fiyat baskılama; bazen gerçek, bazen manipülasyon.

Blok zincirinde işlem yapmanın maliyeti; ağ yoğunluğuna göre artıp azalır.

Bitcoin'de blok ödülünün yaklaşık her 4 yılda bir (210.000 blokta bir) yarıya inmesi; arz enflasyonunu azaltır.

Satmadan tutma kültürü; 2013'te bir forum yazım hatasından doğan kripto jargonu.

Teminatın katlarıyla pozisyon açma; kazancı da zararı da orantılı büyütür.

Kripto varlıklarınızın anahtarlarını saklayan araç; cüzdan aslında parayı değil, paranıza erişimi sağlayan anahtarları tutar.

Cüzdanınızdaki tüm özel anahtarları üreten 12 veya 24 kelimelik ana yedek; asıl varlık budur.

Ana zincirin (Layer 1) üstünde çalışan, daha hızlı ve ucuz işlem sağlayan yan ağlar; Arbitrum, Base, Optimism gibi.

Teminatın bakım oranının altına düşmesiyle pozisyonun borsa tarafından zorla kapatılması.

Varlığı fiyatını oynatmadan hızla alıp satabilme kolaylığı; kriptoda en kritik kalite ölçütlerinden.

Belirlediğiniz fiyattan veya daha iyiden gerçekleşme garantili emir; gerçekleşme zamanı garanti değil.

Proof of Work ağlarında işlem doğrulama karşılığında yeni coin kazma süreci; yoğun hesaplama gücü gerektirir.

Kaldıraçlı pozisyon için borsaya yatırdığınız teminat; izole ve çapraz modda davranışı farklıdır.

Anlık en iyi fiyatla anında gerçekleşen emir; hız garantili, fiyat garanti değil.

Bir işlemin gerçekleşmesi için birden fazla özel anahtarın imzasını gerektiren cüzdan yapısı.

Her biri benzersiz, değiştirilemez token; dijital sanat, koleksiyon ve varlık temsili için kullanılır.

Blok zincirinin tam kopyasını çalıştıran bilgisayar; ağın omurgası.

Belirli fiyattan alma (call) veya satma (put) HAKKI veren ama zorunluluğu olmayan türev sözleşme.

Bloko dışı (off-chain) gerçek verileri — fiyat, hava durutu vb. — akıllı sözleşmelere taşıyan servisler.

Varlıklarınıza erişimi sağlayan gizli kriptografik anahtar; asla kimseyle paylaşılmaz.

Sahte siteler, sahte destek, approve tuzağı ve rug pull gibi yaygın kripto dolandırıcılık biçimleri.

Dolaşımdaki arz × güncel fiyat; projenin toplam piyasa büyüklüğünün standart ölçüsü.

Ağ güvenliğini hesaplama gücü yerine, kilitli (stake edilmiş) varlık değeriyle sağlayan konsensus.

Ağ güvenliğini hesaplama gücüyle (hash) sağlayan konsensus mekanizması; Bitcoin'in modeli.

Geliştiricilerin likiditeyi çekip kaybolması; "yoldaşından halı çekme" dolandırıcılığı.

İnternete bağlı cüzdan; pratik ama saldırıya açık yüzeyi büyüktür.

Özel anahtarları internete hiç bağlı olmayan (offline) cihazda tutan cüzdan; uzun vadeli saklamanın altın standardı.

Varlığın anlık fiyat üzerinden anında alınıp satıldığı, sahipliğin doğrudan geçtiği işlem türü.

En iyi alış ve en iyi satış fiyatı arasındaki fark; işlem maliyetinin görünmez bileşeni.

Değerini bir referans varlığa (genelde ABD doları) sabitlemeye çalışan kripto para; USDT, USDC gibi.

PoS ağlarında varlığınızı kilitleyip ağ güvenliğine katkı karşılığında getiri kazanma.

Zararın önceden belirlenen seviyede otomatik kesilmesini sağlayan emir; risk yönetiminin temel taşı.

Kârın önceden belirlenen seviyede otomatik alınmasını sağlayan emir.

Varlığın bugünkü fiyat üzerinden gelecekte alım-satımını garanti eden türev sözleşme; kriptoda "perpetual" süresiz versiyon yaygın.

Fiyatın belirli süre içinde ne kadar geniş salındığının ölçüsü; kriptonun hem cazibesi hem riskidir.

Projeyi tanıtan teknik doküman; amaç, mimari, tokenomics ve yol haritası burada açıklanır.