Optimistic vs ZK rollup
Optimistic rollup (Arbitrum, Optimism, Base): işlemler varsayılan geçerli kabul edilir, itiraz penceresi ~7 gündür. Hızlı ama çıkış bu pencereyi bekler.
ZK rollup (zkSync, Starknet, Polygon zkEVM): her işlem matematiksel kanıtla doğrulanır — çıkış daha hızlıdır ama teknik karmaşıklık daha yüksektir.
Ekosistem ve likidite
Arbitrum: en büyük DeFi ekosistemi — Uniswap, Aave gibi ana protokoller burada yaygın.
Base: Coinbase tarafından geliştirilen L2 — hızlı büyüme, retail odaklı uygulama sayısı fazla.
Optimism: ilk büyük Optimistic rollup — Superchain vizyonu ile diğer L2'lere altyapı sağlıyor.
zkSync, Starknet: ZK yaklaşımı — uzun vadeli ölçeklenme avantajı var, ekosistem daha genç.
Köprü riski ve işlem ücreti
L2 kullanımı için varlıklarınızı köprüyle taşımak gerekir — köprüler tarihte en büyük hack hedeflerinden olmuştur. Resmi köprüleri ve küçük test transferlerini kullanın.
İşlem ücreti: L2'de birkaç sent, Ethereum'da birkaç dolar olabilir. Aradaki fark uzun vadede kat kat birikir — yüksek hacimli işlem yapan kullanıcılar için belirleyici.